Tug'ilishdan ikki yoshgacha o'yinlar: uyda bor narsalar bilan

Chaqaloq uchun o'yin o'rganishdan tanaffus emas, o'rganishning o'zidir. Dastlabki ikki yilda eng yaxshi o'yin hamrohlari uydagi odamlar, eng yaxshi o'yinchoqlar esa ko'pincha yog'och qoshiq, karton quti va sizning yuzingizdir.

O'yin nega bunchalik muhim

Dastlabki ikki yilda miya har soniyada milliondan ortiq yangi bog'lanish hosil qiladi, ular esa bola nima qilayotgani va unga kim javob berayotgani atrofida quriladi. Chaqalog'ingizning tovushlarini takrorlaganingizda, tushib ketgan piyolani qaytarib berganingizda yoki o'sha bir o'yin ustidan yigirmanchi marta kulganingizda bir vaqtning o'zida uch narsani mustahkamlaysiz: miya bog'lanishlarini, bolaga dunyoni o'rganishga jur'at beradigan mehr rishtasini va nutqni, chunki o'yin deyarli har doim so'zlar bilan birga keladi. O'zi bilan ko'p o'ynashadigan va gaplashadigan bolalarning lug'at boyligi, odatda, kengroq bo'ladi va ular his-tuyg'ularini osonroq boshqaradi.

0–3 oy: o'yinchoq — sizning yuzingiz

• Chaqaloqni yuzingizdan 20–30 sm masofada ushlab turing: yangi tug'ilgan chaqaloq hozircha undan uzoqni ko'ra olmaydi, yuzlar esa uni eng ko'p qiziqtiradigan narsa.
• Gaplashing, xirgoyi qiling, qo'shiq ayting. Alla kabi beshik qo'shig'i chaqaloqqa birinchi so'zlardan ancha oldin til ohangini ilg'ashga yordam beradi.
• Bola uyg'oq va siz kuzatib turganingizda ko'rpacha ustida qorinda yotishning qisqa mashqlari bo'yin va yelkalarni mustahkamlaydi. Kuniga bir necha marta bir-ikki daqiqadan boshlang.
• Oq-qora rasmlar yoki marker bilan chizilgan kontrastli kartochkalar yangi ko'zlar uchun pastel rangli o'yinchoqlardan osonroq ko'rinadi.
• Cho'milishdan keyin bir tomchi oddiy yog' bilan yengil massaj ham o'yin: qo'l va oyoqlarni sekin silab, har bir a'zoni nomlab boring.

3–6 oy: qo'llar dunyoni kashf etadi

• Shaqildoqlar, qozon qopqog'iga uriladigan yog'och qoshiq, qopqog'i mahkam yopishtirilgan quruq guruch solingan idish — silkitganda tovush chiqaradigan har qanday narsa.
• Bolalar uchun xavfsiz oyna yoki hammomdagi oyna. Bu yoshdagi bolalar "boshqa chaqaloq"ni ko'rib hayratga tushadi.
• Cho'zilish o'yinlari: o'yinchoqni bola yetib oladigan joydan biroz narida ushlab turing — u cho'zilsin, ag'darilsin yoki qo'l uzatsin.
• Teginish hissi: yumshoq ro'mol, silliq qoshiq, idishning salqin tomoni, nam latta — ushlab ko'rsin.
• Ovoz chiqarib o'qish hozirdan boshlanadi. Chaqaloq kitobni chaynaydi — bu normal. Qalin karton yoki matodan tikilgan kitoblarni tanlang yoki jurnaldagi rasmlarni ko'rsating.

6–12 oy: sabab va oqibat

• "Ku-ku" bekinmachog'ining barcha turlari: kaft orqasida, ro'mol orqasida, eshik ortida. Bola narsalar ko'rinmasa ham mavjud bo'lishini shu orqali o'rganadi.
• Idishlar va qopqoqlar: plastik konteynerlar, qozonlar, poyabzal qutisi. Solish va olish bolani uzoq band qiladi.
• Bir-biriga kiradigan stakanlar yoki toza yogurt idishchalari — qurish va buzish uchun.
• Ichiga kirib o'tiradigan va taqillatadigan katta karton quti.
• Polda tog'orachada piyola va qoshiq bilan suv o'yini — har doim kattalarning qo'li yetadigan joyda, keyin esa darhol to'kib tashlanadi.
• Oshib o'tish uchun yostiqlar va o'ralgan ko'rpachalardan emaklash to'siqlari.
• Har sahifada bitta aniq narsa tasvirlangan rasmli kitoblar: nomini ayting, kuting, yana ayting.
• Sizga tabiiy tuyulgan tilda barmoq o'yinlari va qarsak bilan aytiladigan qo'shiqlar.

12–24 oy: harakat, taqlid, yordam

• Surib yuriladigan o'yinchoqlar: arqon bog'langan mustahkam quti, kir savati, ag'darilgan qozon.
• Har qanday o'lchamdagi to'plar — dumalatish, otish, quvish; uyda bir juft o'ralgan paypoq ham bo'ladi.
• Kubiklar yoki silliq qirilgan yog'och bo'lakchalari — minora qurish va qator terish uchun.
• Qalin rangli bo'r-qalamlar va eski qog'oz, siz esa yonida o'tirasiz.
• Oshxona buyumlari bilan taqlid o'yinlari: palov "pishirish" uchun qozon va qoshiq, buviga choy "quyish" uchun piyola.
• Hovlida yoki tog'orachada qum va suv: quyish, to'ldirish, kavlash.
• Oddiy yumushlar: qoshiqlarni joyiga qo'yish, salfetka olib kelish, o'z poyabzalini topish. Kichkintoylar foydali bo'lishni juda yoqtiradi.
• Harakatli qo'shiqlar: qarsak chalish, oyoq tepish, qo'llarni yashirish.
• Havo imkon bergan har kuni ko'chada bo'lish. Toshlar, barglar va ko'lmaklar bepul.
• Birga ko'rgan hamma narsani nomlang va bola aytganiga bir so'z qo'shing: "Mashina". — "Ha, katta qizil mashina".

Ekranlar, xavfsizlik va kim o'ynaydi

JSST ikki yoshgacha ekran vaqtini butunlay istisno qilishni tavsiya qiladi; oqilona istisno — boshqa shahardagi bobo-buvi bilan video qo'ng'iroq, chunki tanish inson bolaga javob beradi. Fonda ishlab turgan televizor kattalarning bolaga aytadigan so'zlari sonini kamaytiradi, tilni esa aynan shu nutq quradi.

Bir necha odat uydagi o'yinlarni xavfsiz qiladi: uch yoshgacha bolaning qo'li yetadigan joyda hojatxona qog'ozi o'rtasidagi karton naychadan kichik hech narsa bo'lmasin, 20 sm dan uzun ip va arqonlar bo'lmasin, havo sharlari va plastik paketlar bo'lmasin, suv o'yinlari esa faqat kattalar yonida bo'lsin. Ishlatilgan o'yinchoqlarni bo'shashgan qismlar va ko'chgan bo'yoqqa tekshiring.

Bolaga ergashing. Agar u o'n daqiqa davomida o'sha bir qopqoqni o'sha bir qozonga yopayotgan bo'lsa — bu diqqat jamlash, zerikish emas. Oilangiz haqiqatan gaplashadigan tillarda o'ynang: o'zbek, rus yoki boshqa har qanday tilni chaqaloq o'yin va qo'shiqlar orqali mashg'ulotlardan sira kam o'zlashtirmaydi. Bobo-buvi ko'pincha eng yaxshi ertakchi va bekinmachoqdagi eng sabrli hamroh bo'lib chiqadi, katta aka-opalar esa hech bir katta odam o'rgata olmaydigan narsalarni o'rgatadi. Otalar odatda shovqinli harakatli o'yinlarni — ko'tarib otish, aylantirish, yengil kurash — olib kiradi; tadqiqotlar bularni o'ziga ishonch va o'zini tuta bilish bilan bog'laydi, faqat bolaga yoqayotgan bo'lsa va boshi hamda bo'yni himoyalangan bo'lsa.

Bu maqola umumiy ma'lumot bo'lib, tibbiy maslahat emas. O'z vaziyatingiz haqida shifokoringiz bilan gaplashing.