Chaqaloq bilan uydagi birinchi kunlar

Uydagi birinchi kunlar — quvonch, charchoq va yuzlab kichik savollar aralashmasi. Chaqaloqning qiladigan ishlarining ko'pi, g'alati ko'rinsa ham, me'yor hisoblanadi. Bu maqolada tug'ruqxonada nimalar qilinganini, chaqaloqqa qanday qarashni, qachon yordam chaqirishni va unutish oson bo'lgan hujjatlarni ko'rib chiqamiz.

Tug'ruqxonada nimalar qilingan

Uyga chiqarishdan oldin chaqaloqqa odatda quyidagilar qilingan bo'ladi:

Gepatit B ga qarshi emlash (HepB-1) — dastlabki 24 soat ichida, BCG (silga qarshi) — 2–5-kunlarda, O'zbekiston milliy emlash kalendari bo'yicha.
Tovondan qon olib tekshirish — tug'ma gipotireoz va fenilketonuriya kabi kam uchraydigan irsiy kasalliklarni aniqlash uchun; qayta tahlil kerak bo'lsagina siz bilan bog'lanishadi.
Eshitishni tekshirish, imkoniyat bo'lgan joylarda. Agar u o'tkazilmagan bo'lsa, poliklinikadan so'rang.

Uyga chiqqandan keyingi birinchi kunlarda poliklinikangizdan patronaj hamshira va pediatr uyingizga keladi, tashriflar birinchi oy davomida davom etadi: ular chaqaloqni tortadi, kindik, teri va sariqlikni ko'radi, emizishni kuzatadi va savollaringizga javob beradi.

Kindik, teri, cho'miltirish va tagliklar

Kindik qoldig'i. Uni toza va quruq saqlang, taglikning chetini kindikdan pastga qayirib qo'ying. Qoldiq bir–uch hafta ichida tushadi; shu paytda bir necha tomchi qon chiqishi me'yor. Atrofidagi teri qizarsa, yomon hid yoki yiring paydo bo'lsa, hamshiraga qo'ng'iroq qiling.
Cho'miltirish. Haftada ikki–uch marta qisqa cho'miltirish kifoya, oralig'ida yuz, bo'yin burmalari va taglik ostini artib qo'ying. Suv harorati taxminan 37 °C bo'lsin (tirsagingiz yoki termometr bilan tekshiring), boshini ushlab turing va chaqaloqni suvda hech qachon yolg'iz qoldirmang.
Teri. Birinchi haftalarda po'st tashlash, quruqlik, mayda oq nuqtalar va dog'li toshma — me'yor. Oddiy suv kifoya; talk (upa) ishlatmang.
Tagliklar. Darhol almashtiring, suv bilan yuving, quruq qilib artib, teriga havo tegishiga imkon bering. Qizarishda har almashtirishda sinkli himoya kremi odatda bir necha kunda yordam beradi; pufakchalar, burmalarga tarqalgan to'q qizil teri paydo bo'lsa yoki yaxshilanish bo'lmasa, hamshiraga ko'rsating.

Chaqaloq uchun nima me'yor

Kuniga 14–17 soat uxlaydi, lekin ikki–to'rt soatlik bo'laklar bilan, hali kun va tunni ajratmaydi.
Kuniga 8–12 marta emadi, kechqurunlari ba'zan bir necha marta ketma-ket («to'planib emish»).
Hiqichoq tutadi, aksiradi, qisqa pauzalar bilan notekis nafas oladi, tovushlardan cho'chiydi, ba'zan ko'zlari g'ilay ko'rinadi.
5-kundan boshlab kuniga kamida olti ho'l taglik. Ko'krak suti bilan emiziladigan chaqaloqda axlat 4–5-kunga qora-yashil mekoniydan sariq, donador holatga o'tadi; soni juda har xil bo'ladi.
Tug'ilgandagi vaznining 7–10 % gacha yo'qotadi va 10–14-kunga qaytadan tiklaydi.

Sariqlik, harorat va qachon 103 ga qo'ng'iroq qilish

Chaqaloqlar sariqligi (teri va ko'zlarning sarg'ayishi) 2–5-kunlarda ko'p uchraydi va odatda ikki hafta ichida o'tib ketadi; tez-tez emizish yordam beradi. Sariqlik birinchi 24 soat ichida paydo bo'lsa, qo'l va oyoqlarga tarqalsa, kuchaysa, chaqaloq juda uyquchan bo'lsa yoki yomon emsa, yoki sariqlik ikki haftadan uzoq davom etsa, shu kuniyoq shifokorga murojaat qiling.

Haroratni qo'ltiq ostida elektron termometr bilan o'lchang; taxminan 36,5–37,5 °C me'yor. Uch oygacha bo'lgan chaqaloqda 38 °C va undan yuqori harorat — shoshilinch holat: 103 ga qo'ng'iroq qiling yoki darhol shifoxonaga boring; o'zingizcha dori bermang. Ikki marta ketma-ket emishdan bosh tortish, tez yoki ingrab nafas olish, lablarning ko'karishi, bo'shashib qolish yoki g'ayrioddiy chinqiroq yig'i ham shoshilinch yordam talab qiladi.

Xavfsiz uyqu, tinchlantirish va beshik

Chaqaloqni har safar chalqancha yotqizing, kamida olti oy davomida sizning xonangizda, o'zining tekis va qattiq joyida. Yostiq, ko'rpa, bortik va yumshoq o'yinchoqlar bo'lmasin; uyqu xaltasi bo'sh ko'rpadan xavfsizroq. Xona harorati taxminan 18–22 °C bo'lsin, uyda bosh kiyim kiydirmang.
Oilangiz beshik ishlatsa, qoidalar bir xil: chalqancha, tekis va qattiq to'shakda, son va tizzalarning harakatini to'xtatadigan qattiq yo'rgaklashsiz, ko'krakdan qattiq bog'lamasdan, va bog'langan chaqaloqni hech qachon qarovsiz qoldirmang.
Yig'i taxminan olti haftalikda eng ko'p bo'ladi. Ochlik, taglik, issiq yoki sovuqni tekshiring, keyin teri-teriga tutish, yengil tebratish, bir maromdagi «shh», sayr yoki emizishni sinab ko'ring. Eplolmayotganingizni his qilsangiz, chaqaloqni xavfsiz joyga yotqizib, bir daqiqaga chiqib turing. Chaqaloqni hech qachon silkitmang.

Mehmonlar, hujjatlar va o'zingizning tiklanishingiz

Birinchi haftalar tinch o'tsin: chaqaloqni qo'lga olishdan oldin hamma qo'lini yuvadi; yo'tal yoki shamollagan odam kelmaydi; yuz va qo'llardan o'pish yo'q; uyda chekilmaydi.
Tug'ruqxonadan berilgan tibbiy guvohnoma bilan birinchi oy ichida FHDYo da tug'ilishni ro'yxatdan o'tkazib, tug'ilganlik haqidagi guvohnomani oling; ko'p tug'ruqxonalar va davlat xizmatlari portali arizani onlayn qabul qiladi. Keyin mahallangizda yoki tumandagi ijtimoiy himoya bo'limida birinchi farzand uchun bir martalik to'lov («suyunchi puli») bo'yicha amaldagi qoidalarni so'rang: summa va shartlar o'zgarib turadi.
Qon ketishi to'rt–olti hafta ichida asta-sekin kamayadi, tug'ruqdan keyingi qisqarishlar bosiladi, choklar yoki kesarcha kesish jarohatini toza va quruq saqlash kerak. Chaqaloq uxlaganda dam oling, muntazam ovqatlaning va suv iching, yordamni qabul qiling. Birinchi ikki haftada yig'loqilik — odatiy hol.
Shifokorga yoki 103 ga qo'ng'iroq qiling, agar bir soatda prokladka to'liq ho'l bo'lsa yoki katta laxtalar chiqsa, harorat 38 °C va undan yuqori bo'lsa, ko'rish buzilishi bilan kuchli bosh og'rig'i, bir boldirda og'riq yoki shish, ko'krakda og'riq yoki nafas qisishi bo'lsa, chok ochilsa yoki yomon hid kelsa, yoki tushkunlik va xavotir o'tib ketmasa.

Bu maqola umumiy ma'lumot bo'lib, tibbiy maslahat emas. O'z holatingiz haqida shifokoringiz bilan maslahatlashing.