Homiladorlikka tayyorgarlik: urinishlardan oldingi oylar uchun ro'yxat

Ko'p juftliklar o'z sog'lig'i haqida homiladorlik testi ijobiy chiqqandan keyingina o'ylay boshlaydi. Bu vaqtga kelib embrion bir necha haftadan beri rivojlanib bo'lgan bo'ladi, eng muhim narsalar esa — foliy kislotasi va surunkali kasalliklarning yaxshi nazorati — oldindan yo'lga qo'yilganda eng yaxshi ishlaydi. Odatda uch oylik tayyorgarlik yetarli, qadamlarning ko'pchiligi esa ancha oddiy.

Shifokorga tashrifdan boshlang

Poliklinika yoki ayollar maslahatxonasiga qabulga yoziling. Homiladorlikdan oldingi tashrif — tibbiy va oilaviy tarixingizni, qabul qilayotgan dorilaringizni muhokama qilish va bir necha asosiy tahlillarni topshirish imkoniyati. Yaqinda turmush qurgan bo'lsangiz, O'zbekistondagi majburiy nikohdan oldingi tibbiy ko'rik natijalari yaxshi boshlang'ich nuqta bo'ladi: ularni o'zingiz bilan olib keling. Odatda ular qon guruhi, OIV, gepatitlar va boshqa ba'zi infeksiyalarga tahlillarni o'z ichiga oladi, shifokor esa nimalar yetishmayotganini ko'radi.

Bu qabulda so'rashga arziydigan narsalar:

Qizilchaga immunitet. Erta muddatlardagi qizilcha chaqaloqqa zarar yetkazishi mumkin, homiladorlik vaqtida esa bu emlashni qilish mumkin emas. Tahlil immunitet yo'qligini ko'rsatsa, emlanib, urinishlarni boshlashdan oldin kamida bir oy kutish ma'qul.
Boshqa emlashlar. Mavsumda gripga qarshi emlash tavsiya etiladi — rejalashtirishda ham, homiladorlik davrida ham; qoqshol va gepatit B emlashlari yangilanganini ham tekshiring.
Surunkali kasalliklar. Diabet, qalqonsimon bez kasalliklari, epilepsiya va yuqori qon bosimi homilador bo'lishdan oldin yaxshi nazorat qilingan bo'lishi kerak, ular uchun ishlatiladigan ba'zi dorilarni esa oldindan xavfsizroq variantlarga almashtirish zarur. Tayinlangan dorini hech qachon o'zingiz to'xtatmang — shifokordan uni qanday to'g'rilashni so'rang.
Rejali tekshiruvlar, masalan, bachadon bo'yni surtmasi (sitologiya), agar muddati kelgan bo'lsa.

Foliy kislotasi va yod

Bu ikki qo'shimcha chaqaloqni ko'pchilik ayollar hali homiladorligini bilmagan haftalarda himoya qiladi — shuning uchun ularni homilador bo'lishdan oldin boshlash kerak.

Foliy kislotasi. O'zbekiston milliy protokoli homilador bo'lishdan uch oy oldin boshlab homiladorlikning 12-haftasigacha kuniga 1 mg (1000 mkg) qabul qilishni tavsiya qiladi. U homilador bo'lgandan keyingi birinchi oyda shakllanadigan nerv nayi nuqsonlari, masalan, umurtqa pog'onasi yorig'i (spina bifida) xavfini kamaytiradi. Oldingi homiladorlikda shunday nuqson bo'lgan yoki epilepsiyaga qarshi dori qabul qilayotgan bo'lsangiz, shifokor yuqoriroq dozani tayinlashi mumkin.
Kaliy yodid. O'zbekiston yod tanqisligi bo'lgan hudud, yod esa chaqaloq miyasining rivojlanishi uchun zarur. Odatdagi doza — rejalashtirish davrida, butun homiladorlik va emizish davomida kuniga 200 mkg, agar sizda qalqonsimon bez kasalligi bo'lmasa va shifokor boshqacha tavsiya qilmagan bo'lsa.

Ikkala sherik uchun odatlar

Chekish va spirtli ichimliklardan voz keching. Chekish ikkala sherikda ham farzand ko'rish qobiliyatini pasaytiradi, homila tushishi va tug'ilishdagi kam vazn xavfini oshiradi. Homiladorlikda spirtli ichimlikning xavfsiz miqdori yo'q, homilador bo'lgan kuningizni esa bilmaysiz, shuning uchun eng oson yo'li — urinishlar boshlanishi bilan undan voz kechish. Uydagi passiv chekish ham hisobga kiradi.
Sog'lom vaznga intiling. Vaznning sezilarli kamligi yoki ortiqchaligi ovulyatsiyani notekis qilishi va homiladorlikdagi ba'zi xavflarni oshirishi mumkin.
Faol bo'ling. Haftada taxminan 150 daqiqa o'rtacha yuklama, masalan, tez yurish — yaxshi maqsad, uni homiladorlik davrida ham davom ettirish mumkin.
To'g'ri ovqatlaning. Sabzavotlar, mevalar, to'liq donli mahsulotlar, sut mahsulotlari va dukkaklilardan iborat xilma-xil ratsion; kofein kuniga 200 mg dan oshmasin (taxminan ikki chashka kofe).
Stomatologga boring. Milk kasalliklari homiladorlik asoratlari bilan bog'liq, tishlarni davolashni esa homiladorlikdan oldin tugatish undan ko'ra osonroq.

Sherikning sog'lig'i

Spermatozoidlar taxminan uch oyda yetiladi, shuning uchun erkak hozir qiladigan o'zgarishlar aynan homilador bo'lish vaqtiga ta'sir ko'rsatadi. Chekish, ko'p spirtli ichimlik, anabolik steroidlar va ba'zi dorilar sperma sifatini pasaytiradi. Qizib ketish ham shunday ta'sir qiladi: tez-tez issiq vanna va sauna, tor ichki kiyim, soatlab tizzada turgan noutbuk. Erkak balog'atdan keyin tepki (parotit) bilan kasallangan, moyagi tushmagan, chov sohasida jarohat yoki operatsiya bo'lgan bo'lsa, buni qabulda aytib o'ting.

Hayz siklingiz va qachon yordam so'rash kerak

Har bir hayzning birinchi kunini yozib boring. Ikki-uch oydan keyin hayz siklingizning odatiy uzunligini bilib olasiz — bu unumdor kunlarni topishga yordam beradi, keyinroq esa shifokorga homiladorlik muddatini aniqroq belgilash imkonini beradi. Muntazam 21 kundan qisqa yoki 35 kundan uzun sikllar, juda ko'p yoki og'riqli hayz yoki uning umuman bo'lmasligi — urinishlarni boshlashdan oldin shifokor bilan muhokama qilishga arziydi; ovulyatsiyani kuzatish haqida bizda alohida maqola bor.

Ko'pchilik juftliklar bir yil ichida farzand ko'radi. Ayol 35 yoshdan kichik bo'lsa, kontratsepsiyasiz muntazam jinsiy hayotning 12 oyidan keyin, 35 va undan katta bo'lsa — 6 oydan keyin homiladorlik yuz bermasa, shifokorga murojaat qiling. Sikllar notekis yoki yo'q bo'lsa, ikki va undan ko'p homila tushishidan keyin, shuningdek, birortangizda farzand ko'rishga ta'sir qiluvchi ma'lum kasallik bo'lsa, ertaroq boring. Ikkala sherik ham tekshiriladi: taxminan 40–50 % hollarda sperma bilan bog'liq muammolar ham o'z hissasini qo'shadi.

Hissiy va amaliy tayyorgarlik

Homiladorlik kundalik hayotni, moliyani va munosabatlarni o'zgartiradi, bir vaqtning o'zida quvonish ham, xavotirlanish ham — tabiiy. Chaqaloq parvarishini qanday bo'lishishingizni, tug'ruq ta'tili va daromad qanday bo'lishini, birinchi oylarda kim sizni qo'llab-quvvatlashini muhokama qiling. Birortangizda depressiya yoki xavotir buzilishi bo'lgan bo'lsa, buni shifokorga hozirdanoq ayting: oldindan o'ylangan yordam tug'ruqdan keyingi davrni yengillashtiradi. Bularning hammasi urinishlardan oldin mukammal bo'lishi shart emas. Maqsad oddiy — homiladorlikka sog'lig'ingiz, dorilaringiz va yaqinlaringiz qo'llovi tartibga solingan holda kirish.

Bu maqola umumiy ma'lumot bo'lib, tibbiy maslahat emas. O'z vaziyatingizni shifokoringiz bilan muhokama qiling.