Ovulyatsiyani qanday kuzatish va unumdor kunlarni topish

Homiladorlik har bir hayz siklining faqat bir necha kunida mumkin, bu kunlar esa har kimda har xil. Ularni tanib olishni o'rganish uchun maxsus jihoz kerak emas — ikki-uch sikl davomida ozgina e'tibor yetarli. Sikl qanday ishlashini, qaysi belgilarni izlash kerakligini va qachon shifokorga borish kerakligini aytib beramiz.

Sikl asoslari

Siklning 1-kuni — dog'lanish emas, to'liq qon ketishning birinchi kuni. Sikl keyingi hayz boshlanishidan bir kun oldin tugaydi. Normal sikl 21 kundan 35 kungacha davom etadi; 28 — bor-yo'g'i o'rtacha ko'rsatkich.

Ovulyatsiya — yetilgan tuxum hujayraning tuxumdondan chiqishi. U siklning 14-kunida emas, keyingi hayzdan taxminan 14 kun oldin yuz beradi. Siklning ikkinchi yarmi — ovulyatsiyadan hayzgacha — ko'pchilik ayollarda ancha barqaror bo'lib, 12–16 kunni tashkil qiladi; asosan birinchi yarmi o'zgaradi. Shuning uchun 30 kunlik siklda ovulyatsiya odatda 16-kun atrofida, 24 kunlik siklda esa 10-kun atrofida bo'ladi. Sikl uzunligi o'zgarib tursa, ovulyatsiya kuni ham u bilan birga siljiydi.

Unumdor kunlar va ulardan qanday foydalanish

Tuxum hujayra chiqqandan keyin taxminan 12–24 soat yashaydi, spermatozoidlar esa ayol organizmida besh kungacha saqlanishi mumkin. Shuning uchun unumdor davr taxminan olti kun davom etadi: ovulyatsiyadan oldingi besh kun va ovulyatsiya kunining o'zi. Homilador bo'lish ehtimoli ovulyatsiyadan bevosita oldingi ikki-uch kunda eng yuqori bo'ladi va undan keyingi kundayoq keskin pasayadi. Bu davr tuxum hujayra chiqishidan oldin boshlangani uchun vazifa — ovulyatsiyaning yaqinlashayotganini sezish, uni keyin tasdiqlash emas.

Unumdor davr mobaynida har bir-ikki kunda yaqinlik eng yuqori imkoniyat beradi; butun sikl davomida har ikki-uch kunda yaqinlik ham deyarli shunchalik samarali va bosimni kamaytiradi. Bir necha kun «to'plash» sperma sifatini yaxshilamaydi, uzoq tanaffuslar esa uni pasaytirishi mumkin. Spermatozoidlar uchun xavfsiz deb belgilanmagan lubrikantlardan saqlaning: ko'pgina oddiy vositalar ularni sekinlashtiradi.

Tana beradigan belgilar

• Bachadon bo'yni shilimshig'i. Hayzdan keyingi dastlabki kunlarda ajralma odatda kam bo'ladi. Ovulyatsiya yaqinlashgani sari u ko'payadi, keyin xom tuxum oqi kabi tiniq, sirpanchiq va cho'ziluvchan bo'lib qoladi. Bu eng foydali kundalik belgi, chunki u ovulyatsiyadan oldin paydo bo'ladi. Ovulyatsiyadan keyin shilimshiq quyuqlashib, loyqalanadi yoki yo'qoladi.
• Bazal harorat. Tinch holatdagi tana harorati ovulyatsiyadan keyin taxminan 0,2–0,5 °C ko'tariladi va hayzgacha yuqoriroq bo'lib qoladi. Uni har kuni ertalab o'rindan turmasdan, bir xil vaqtda va bir xil termometr bilan o'lchab, yozib boring. Ko'tarilish ovulyatsiyani faqat u bo'lib o'tgandan keyin tasdiqlaydi, shuning uchun bu usul bitta oyni hisoblashdan ko'ra bir necha sikl davomida o'z ritmingizni o'rganish uchun foydaliroq.
• Bir tomondagi yengil og'riq. Ba'zi ayollar ovulyatsiya kunlarida qorinning pastki qismida bir tomonda xira og'riq yoki qisqa sanchiq sezadi. Bu hammada bo'lmaydi va o'z-o'zidan ishonchli belgi emas.
• Boshqa o'zgarishlar. Ko'krak sezgirligi, jinsiy istakning kuchayishi yoki sikl o'rtasida yengil dog'lanish ko'p uchraydi, lekin yaqinlikni rejalashtirish uchun juda noaniq belgilardir.

Ovulyatsiya testlari va ilovalar

Uy sharoitidagi ovulyatsiya testlari siydikda lyuteinlovchi gormon (LG) miqdorining tuxum hujayra chiqishidan taxminan 24–36 soat oldin keskin ko'tarilishini aniqlaydi. Testni kutilayotgan ovulyatsiyadan bir necha kun oldin, so'nggi sikllaringizning eng qisqasiga qarab, har kuni bir xil vaqtda boshlang; tushdan keyingi erta soatlar ko'pincha ertalabki birinchi siydikdan ko'ra yaxshi natija beradi. Ijobiy natija keyingi bir-ikki kun eng unumdor kunlar ekanini bildiradi. Tuxumdon polikistozi va juda notekis sikllarda testlar kamroq ishonchli, chunki LG darajasi boshqa vaqtlarda ham yuqori bo'lishi mumkin.

Siklni kuzatish ilovalari kundalik sifatida yaxshi va testni qachon boshlashni eslatadi, lekin ular bashorat qilgan ovulyatsiya kuni — o'tgan sikllar bo'yicha hisob-kitob, o'lchov emas. Unga maslahat sifatida qarang va shilimshiq yoki test bilan solishtiring.

Notekis sikllar va qachon shifokorga borish kerak

Bir necha kunlik o'zgarish — norma, sayohat, kasallik yoki asabiy oy esa ovulyatsiyani kechiktirishi mumkin. Doimiy 21 kundan qisqa yoki 35 kundan uzun bo'lgan yoki bir haftadan ko'proqqa oldindan aytib bo'lmaydigan tarzda o'zgaradigan sikllar e'tiborga loyiq. Keng tarqalgan sabablar — vaznning sezilarli ortishi yoki kamayishi, juda intensiv mashg'ulotlar, qalqonsimon bez kasalliklari, prolaktin ko'tarilishi va tuxumdon polikistozi; u ko'pincha husnbuzar, ortiqcha tuklanish yoki hayzlar orasidagi uzoq tanaffuslar bilan birga keladi. Bularning ko'pchiligi davolanadi, davolash esa ko'pincha muntazam ovulyatsiyani qaytaradi.

Poliklinika yoki ayollar maslahatxonasiga yoziling, agar:

• sikllaringiz notekis, juda uzun yoki umuman yo'q bo'lsa;
• hayz juda ko'p yoki og'riqli bo'lsa yoki yaqinlik og'riq keltirsa;
• harorat jadvallari yoki testlar ovulyatsiya bo'lmayotganini ko'rsatsa;
• 35 yoshdan kichik bo'lsangiz, kontratsepsiyasiz muntazam jinsiy hayotning 12 oyidan keyin, 35 va undan katta bo'lsangiz — 6 oydan keyin homiladorlik yuz bermasa.

Sherigingizni ham tekshirtirish kerak: hollarning salmoqli qismida sperma bilan bog'liq muammolar ham o'z hissasini qo'shadi.

Bir necha afsona

• Holat va kun vaqti ahamiyatga ega emas. Spermatozoidlar har qanday holatda ham bachadon bo'yniga bir necha daqiqada yetib boradi, yaqinlikdan keyin qimirlamay yotish esa sezilarli farq bermaydi.
• Vaqtni tanlab chaqaloq jinsini belgilab bo'lmaydi. Ovulyatsiyaga yaqin yaqinlik o'g'il, ertaroq yaqinlik esa qiz beradi degan fikr tekshirilgan va tasdiqlanmagan.
• Hayz vaqtida homilador bo'lish mumkin. Bu kam uchraydi, lekin qisqa siklda yoki uzoq qon ketishda mumkin, chunki spermatozoidlar bir necha kun yashaydi.

Bu maqola umumiy ma'lumot bo'lib, tibbiy maslahat emas. O'z vaziyatingizni shifokoringiz bilan muhokama qiling.