Chaqaloqni birinchi marta cho'miltirish: xotirjam va bosqichma-bosqich

Uyda birinchi cho'miltirishni ko'p ota-onalar hayajon bilan kutishadi: chaqaloq juda nozik ko'rinadi, buvilar va internetning maslahatlari esa bir-biriga zid. Aslida yangi tug'ilgan bolani cho'miltirish murakkab emas va bor-yo'g'i bir necha daqiqa vaqt oladi. Quyida bosqichma-bosqich yo'riqnoma: qachon boshlash, nimalarni tayyorlash, bolani qanday ushlash va nimalarni qilmaslik kerak.

Birinchi marta qachon cho'miltirish mumkin

Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti tug'ilgandan keyingi birinchi sutkada chaqaloqni cho'miltirmaslikni maslahat beradi: teridagi oq moysimon qatlam uni himoya qiladi, bolaga esa issiqni saqlash juda muhim. Uyda odatda tug'ruqxonadan chiqqandan keyingi dastlabki kunlarda cho'miltira boshlashadi.

Ilgari kindik qoldig'i tushishini kutish odat bo'lgan. Bugun ko'plab mamlakatlarda toza suvda qisqa cho'miltirish yaraning bitishiga xalaqit bermaydi, deb hisoblanadi — faqat keyin uni ehtiyotkorlik bilan quritib, ochiq qoldirish kerak. O'zbekistonda pediatrlar va patronaj hamshiralarining tavsiyalari farq qilishi mumkin, shuning uchun aynan sizning holatingizda qanday yo'l tutishni pediatringizdan so'rang. Kindik tushguncha bolani iliq nam salfetka yoki mato bilan artib turish kifoya.

Chaqaloqni har kuni cho'miltirish shart emas. Yangi tug'ilgan bolaga haftasiga 2–3 marta cho'miltirish yetarli, oraliqda esa yuzi, bo'yni, burmalarini yuvib, har gal tagligini almashtirganda tagini yuvib turish kerak. Yozgi jaziramada qisqa va sovunsiz tez-tez cho'miltirish mumkin.

Oldindan nimalarni tayyorlash kerak

Bolani yechintirishdan oldin hamma narsani tayyorlab qo'ying — chaqaloqni suvda bir soniya ham yolg'iz qoldirish mumkin emas.

• Bolalar vannachasi yoki toza katta idish.
• Harorati taxminan 37 °C bo'lgan suv. Eng qulayi suv termometri; u bo'lmasa, suvni tirsagingiz yoki bilagingizning ichki tomoni bilan tekshiring — suv yoqimli iliq bo'lishi, ammo issiq bo'lmasligi kerak.
• Burchakli yumshoq sochiq, toza taglik va kiyim.
• Xushbo'ylantiruvchisiz yumshoq bolalar vositasi — xohishga ko'ra va haftasiga bir-ikki martadan ko'p emas. Yangi tug'ilgan bolaga toza suv ham yetarli.
• Shamol o'tmaydigan, harorati taxminan 24–26 °C bo'lgan iliq xona.

Vannachaga avval sovuq, keyin issiq suv quying va yaxshilab aralashtiring — shunda issiq joylar qolmaydi. Suvning chuqurligi 5–10 santimetr bo'lsin.

Qanday cho'miltirish kerak: bosqichma-bosqich

1. Bola och bo'lmagan, lekin endigina ovqatlanmagan vaqtni tanlang. Ko'p oilalar kechqurun, oxirgi emizishdan oldin cho'miltirishadi — bu uyqu oldidan xotirjam marosimga aylanadi.
2. Bolani yechintiring va kerak bo'lsa, avval yuzini arting: har bir ko'zni alohida, qaynatib sovutilgan suvga ho'llangan paxta disk bilan tashqi burchakdan ichki burchakka qarab arting.
3. Chaqaloqni suvga sekin, oyoqlari bilan tushiring. Bir qo'lingiz bilan boshi va yelkalarini tuting: kaftingiz ensasi ostida, bilagingiz bo'yni ostida bo'lsin. Ikkinchi qo'lingiz bilan dumbasi va oyoqlarini ushlang.
4. Qo'lingiz bo'shagach, tanasiga iliq suv quying, burmalarini yuving: bo'yin, qo'ltiq osti, chov sohasi, quloq orqasi. Bola sovqotmasligi uchun boshini eng oxirida yuving.
5. Yangi tug'ilgan bolani cho'miltirish 5–10 daqiqa davom etadi. Shu yetarli.
6. Darhol bolani burchakli sochiqqa o'rang va terisini, ayniqsa burmalarini bosib-bosib quriting. Ishqalamang.

Agar teri quruq bo'lsa, ozgina xushbo'ylantiruvchisiz bolalar kremini surtish mumkin, lekin odatda boshqa hech narsa kerak emas. Quloq va burun ichiga paxta tayoqchalarini kiritmang — faqat ko'rinib turgan qismini tozalang.

Margansovka, o'tlar va boshqa maslahatlar

Oilalarda hanuz suvga margansovka yoki o'tlar damlamasini qo'shishni maslahat berishadi. Bunga hojat yo'q. Margansovka kristallari teri va shilliq qavatlarni kuydirishi mumkin, eritmasi esa terini quritadi. O'tlar ta'sirlanish va allergiyaga sabab bo'lishi mumkin, sog'lom teri uchun foydasi esa isbotlanmagan. Cho'miltirish uchun suvni qaynatish ham shart emas — toza vodoprovod suvi yetarli.

Yana bir keng tarqalgan maslahat — cho'miltirgandan keyin qattiq yo'rgaklash yoki darhol sovuqqa olib chiqish. Chaqaloqqa issiqlik kerak, lekin qizib ketish emas: uni xona haroratiga qarab, o'zingizdan taxminan bir qavat ko'proq kiyintiring.

Vannada xavfsizlik

• Bolani suvda hech qachon, hatto bir lahzaga ham yolg'iz qoldirmang. Chaqaloq bir necha santimetr suvda ham bo'g'ilib qolishi mumkin. Telefon jiringlasa yoki eshik qo'ng'irog'i chalinsa, bolani sochiqqa o'rab, o'zingiz bilan oling.
• Katta vanna ustida bolani ushlab turish noqulay bo'lsa, barqaror sirtga qo'yilgan bolalar vannachasidan foydalaning.
• Yoqilgan elektr asboblari suvdan uzoqda bo'lishi kerak.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Quyidagi hollarda pediatr yoki patronaj hamshirasiga murojaat qiling:

• kindik qoldig'i atrofidagi teri qizarsa, shishsa, yiring yoki yoqimsiz hid paydo bo'lsa;
• terida o'tmaydigan, namlanadigan yoki bolani bezovta qiladigan toshma paydo bo'lsa;
• cho'miltirgandan keyin chaqaloq holsiz bo'lib qolsa, yaxshi emmasa yoki terisining rangi o'zgarsa.

Uch oylikkacha bo'lgan bolada harorat 38 °C va undan yuqori bo'lsa, nafas olish qiyinlashsa, lablari ko'karsa, tutqanoq bo'lsa, bola suv yutib yo'talayotgan, bo'g'ilayotgan yoki holsizlanib qolgan bo'lsa, shuningdek issiq suvdan kuysa, 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling.

Asosiysi

Chaqaloqni cho'miltirish — sinov emas, iliq suvda bir-ikki daqiqa. Hamma narsani oldindan tayyorlang, haroratni tekshiring, boshini mahkam ushlang va bolani hech qachon yolg'iz qoldirmang. Toza suvning o'zi yetarli — margansovka va o'tlarsiz. Tez orada cho'miltirish ikkalangiz uchun kunning eng sevimli lahzasiga aylanadi.