Homiladorlikdagi ko'ngil aynishi: nima haqiqatan yordam beradi

Ko'ngil aynishi homiladorlikning boshida eng ko'p uchraydigan shikoyatlardan biri: bo'lajak onalarning aksariyati buni u yoki bu darajada boshdan kechiradi. Kimdadir bu ertalab yengil bezovtalik, kimdadir esa ishlash, ovqat pishirish, hatto tish yuvish ham qiyin bo'lgan og'ir haftalar. Quyida ko'ngil aynishining sabablari, odatda qancha davom etishi, amalda nima yordam berishi va qachon tibbiy yordamga murojaat qilish kerakligi haqida so'z boradi.

Nega ko'ngil aynaydi va bu qachon o'tadi

Aniq sababi to'liq o'rganilmagan, ammo asosiy rolni homiladorlik gormonlari — eng avvalo dastlabki haftalarda tez ko'tariladigan xorionik gonadotropin (XGCh) o'ynaydi, deb hisoblanadi. Estrogenlar, hidlarga sezgirlikning oshishi, oshqozonning sekinroq ishlashi, charchoq va stress ham ta'sir qiladi.

Odatda ko'ngil aynishi 5–6-haftada boshlanadi, 8–10-haftalar atrofida eng kuchli bo'ladi va ko'pchilik ayollarda 14–16-haftaga kelib sezilarli darajada kamayadi. Ba'zi onalarda u uzoqroq, kamdan-kam hollarda esa homiladorlik oxirigacha davom etadi. «Ertalabki ko'ngil aynishi» degan nom aniq emas: holsizlik kunning istalgan vaqtida, ko'pincha kechqurun ham tutishi mumkin.

Bilib qo'yish muhim: oddiy ko'ngil aynishi, hatto noxush bo'lsa ham, chaqaloqqa zarar yetkazmaydi. Bu muddatda bola juda kichik va kerakli hamma narsani sizning zaxiralaringizdan oladi. Ko'ngil umuman aynimasligi ham me'yor hisoblanadi va homiladorlikda muammo borligini bildirmaydi.

Ovqatlanish: tez-tez, oz-ozdan va o'zingizni majburlamasdan

Och oshqozon ko'ngil aynishini kuchaytiradi, haddan tashqari to'q oshqozon ham. Shuning uchun oz-ozdan ovqatlanish eng yaxshi natija beradi:

• Qattiq och qolishni kutmasdan, har 2–3 soatda kichik porsiyada ovqatlaning.
• Karavot yonida quruq pechenye, suxari yoki bir bo'lak non saqlang va ertalab o'rningizdan turishdan oldin ozgina yeb oling.
• Oddiy, yog'siz va juda issiq bo'lmagan taomlarni tanlang: guruch, kartoshka, qaynatilgan tovuq, qatiq, banan, olma. Sovuq taomlarning hidi issiqqa qaraganda kuchsizroq bo'ladi.
• Yog'li palov, qovurilgan somsa va achchiq taomlarni hozircha keyinga qoldiring — ular oshqozonda uzoqroq turadi.
• Suyuqlikni ovqat paytida emas, ovqatlar oralig'ida kichik qultumlab iching: suv, achchiq bo'lmagan choy, limonli suv, shakarsiz kompot.

Birinchi trimestrda «noto'g'ri» ovqatlanyapman, deb qayg'urmang. Hozir faqat guruch va olma yeya olsangiz — hech qisi yo'q. Eng muhimi — yetarlicha suyuqlik ichish va shifokor tayinlagan bo'lsa, foliy kislotasi hamda kaliy yodidni qabul qilishda davom etish. Agar tabletkalar ko'nglingizni battar aynitsa, ularni kechqurun yoki ovqatdan keyin ichib ko'ring va navbatdagi qabulda shifokorga ayting.

Yana nimalar yordam beradi

• Zanjabil. Zanjabilli choy, suvga solingan bir bo'lak yangi zanjabil yoki zanjabilli pechenye ba'zi ayollarga yordam beradi. Bu ilmiy asosga ega bo'lgan kam sonli uy vositalaridan biri. Konsentrlangan qo'shimchalar va kapsulalarni faqat shifokor bilan maslahatlashgandan keyin qabul qiling.
• Dam olish. Charchoq ko'ngil aynishini sezilarli darajada kuchaytiradi. Imkon bo'lsa, ertaroq yoting va kunduzi dam oling. Yaqinlaringizdan uy ishlarining bir qismini, ayniqsa ovqat pishirishni o'z zimmalariga olishni so'rang.
• Hidlar. Uyni shamollatib turing, deraza ochiq holda ovqat pishiring yoki boshqalardan pishirib berishni so'rang. Atir, sigaret tutuni, qizigan yog' kabi o'tkir hidlar ko'pincha ko'ngil aynishini qo'zg'atadi.
• Toza havo va sokin sayr ko'pchilikka, ayniqsa kunning salqin paytida yordam beradi.
• Qusgandan keyin tishingizni darhol yuvmang: og'zingizni suv bilan chayqang, cho'tkani esa emalga zarar yetmasligi uchun taxminan 30 daqiqadan keyin ishlating.

Homiladorlikda ko'ngil aynishiga qarshi dorilar mavjud va ularning ayrimlari xavfsiz, biroq dori va uning dozasini faqat shifokor tanlashi kerak. Tanishlar maslahati yoki internetdagi tavsiyalar bilan hech narsa qabul qilmang.

Quloq solmaslik kerak bo'lgan afsonalar

Ba'zan qarindoshlar ko'ngil aynishi qiz bola bo'lishidan darak deyishadi yoki «chidash kerak, shifokorga borishga hojat yo'q» deb maslahat berishadi. Bularning hech biri tasdiqlanmagan. Ko'ngil aynishiga qarab bolaning jinsini aniqlab bo'lmaydi, kuchli qayt qilishga esa chidab o'tirish mumkin emas: u davolanadi va davolash tez yordam beradi.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Ba'zan ko'ngil aynishi homiladorlarning haddan tashqari qayt qilishi (giperemezis) deb ataladigan holatga o'tadi. Bu injiqlik yoki irodasizlik emas, balki davolashni talab qiladigan tibbiy holat. Quyidagi hollarda oilaviy poliklinika yoki ayollar maslahatxonasidagi akusher-ginekologingizga murojaat qiling:

• kuniga ko'p marta qayt qilsangiz va na ovqat, na suv ichingizda turmasa;
• kam siyayotgan bo'lsangiz, siydik to'q rangli va quyuq bo'lib qolgan bo'lsa;
• vazningiz kamayayotgan bo'lsa;
• boshingiz aylansa, ayniqsa o'rningizdan turganda, kuchli holsizlik paydo bo'lsa;
• ko'ngil aynishi shunchalik kuchliki, ishlay olmasangiz yoki o'zingizga qaray olmasangiz.

Qusuqda qon bo'lsa, 12 soatdan ortiq hatto bir qultum suv ham ichingizda turmasa, qorinda kuchli og'riq, yuqori harorat yoki hushning chalkashishi paydo bo'lsa, 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling yoki shifoxonaga boring. Ko'ngil aynishi ilk bor 10–12-haftadan keyin boshlansa yoki og'riq va isitma bilan kechsa, bu ham shifokorga ko'rinish uchun sabab: uning sababi homiladorlik bilan bog'liq bo'lmasligi mumkin.

Asosiysi

Homiladorlik boshidagi ko'ngil aynishi keng tarqalgan va odatda vaqtinchalik holat. U chaqaloqqa zarar yetkazmaydi va ko'pchilik ayollarda ikkinchi trimestr boshiga kelib sezilarli darajada yengillashadi. Oz-ozdan va tez-tez ovqatlaning, suvni yoningizda saqlang, ko'proq dam oling va yaqinlaringizdan yordam so'rashdan uyalmang. Agar qayt qilish hayotingizga xalaqit bersa, chidab o'tirmang: shifokorga ayting — bugun xavfsiz yordam berish usullari bor.