Homiladorlikdagi xavotir va tushkunlik: qanday tanish va yordamni qayerdan topish

Homiladorlik ayol hayotidagi eng baxtli davr, deb hisoblash odat tusiga kirgan. Biroq ko'plab bo'lajak onalar nafaqat quvonch, balki xavotir, asabiylik, g'amginlik, ba'zan esa ichki bo'shliqni ham his qilishadi. Atrofdagilarning kutganlari sababli bu haqda ochiq gapirish qiyin: go'yo siz baxtli bo'lishga «majbursiz». Ushbu maqola shunday tuyg'ular nega paydo bo'lishi, hayajon qachon muammoga aylanganini qanday tushunish va yordamni qayerdan topish haqida.

Nega homiladorlikda xavotir ko'p uchraydi

Homiladorlik paytida xavotir juda keng tarqalgan. Kayfiyatga bir vaqtning o'zida bir nechta omil ta'sir qiladi:

• Gormonlar. Estrogen va progesteron darajasi, ayniqsa birinchi trimestrda, keskin o'zgaradi va bu hissiyotlarda aks etadi.
• Charchoq va yomon uyqu. Ko'ngil aynishi, tunda tez-tez hojatxonaga turish, so'nggi oylardagi noqulaylik — bularning barchasi holdan toydiradi.
• Noaniqlik. Bolaning sog'lig'i, tug'ruq, pul, ish, uy-joy haqidagi tashvishlar va ona bo'lishga qodirmanmi, degan savol.
• Munosabatlar va oila. Turmush o'rtog'ingiz yoki qarindoshlar bilan taranglik, kattalarning maslahat va talablari, o'zingizga vaqt topish qiyin bo'lgan katta oiladagi hayot.
• O'tmishdagi tajriba. Avvalgi homiladorlikni yo'qotish, og'ir tug'ruq yoki ilgari boshdan kechirilgan depressiya hozir xavotir paydo bo'lishi ehtimolini oshiradi.

Muhim voqealar, masalan, skrining yoki tug'ruq oldidan biroz hayajonlanish tabiiy. Vaziyat oydinlashgach, u o'tib ketadi va yashashingizga xalaqit bermaydi.

Hayajon qachon muammoga aylanadi

Homiladorlik paytidagi xavotirli buzilish yoki depressiya — xarakter zaifligi yoki «injiqlik» emas, balki ko'p uchraydigan va yaxshi davolanadigan holatlar. Agar ikki hafta va undan ko'proq vaqt davomida ko'pincha quyidagilar kuzatilsa, e'tibor bering:

• g'amginlik, bo'shliq yoki umidsizlik his qilsangiz;
• hech narsa, hatto ilgari yoqqan narsalar ham quvontirmasa;
• xavotirli fikrlar doimo aylanib tursa va ularni to'xtata olmasangiz;
• imkoniyat bo'lsa ham uxlay olmasangiz yoki, aksincha, juda ko'p uxlasangiz;
• ishtahangiz ko'ngil aynishi bilan bog'liq bo'lmagan holda yo'qolsa yoki keskin oshsa;
• o'zingizni aybdor, yomon ona yoki oilaga yuk deb his qilsangiz;
• vahima xurujlari bo'lsa: yurak tez urishi, havo yetishmasligi, o'lim qo'rquvi;
• odamlar va ishlardan qochsangiz, diqqatni jamlash qiyin bo'lsa.

Bu belgilarning ayrimlari, masalan, charchoq va uyqudagi o'zgarishlar homiladorlikning o'zi bilan bog'liq bo'lishi mumkin. Shuning uchun o'zingizga tashxis qo'ymang, his-tuyg'ularingizni shifokor bilan muhokama qiling.

Hozirning o'zida nima yordam beradi

• His-tuyg'ularingiz haqida gapiring. Turmush o'rtog'ingizga, onangizga, opa-singlingizga yoki dugonangizga qiynalayotganingizni ayting. Ko'pincha shuning o'zi yengillik beradi. Hammasi joyida, deb ko'rsatishga harakat qilish shart emas.
• Aniq yordam so'rang. «Menga yordam bering» emas, «Iltimos, bugun kechki ovqatni tayyorlab bering» yoki «Ikki soat kattamizga qarab turing, men uxlab olay» deng.
• Harakatlaning. Har kuni 20–30 daqiqa sayr qilish, homiladorlar uchun yengil gimnastika — agar shifokor zo'riqishni cheklamagan bo'lsa — kayfiyatni sezilarli yaxshilaydi.
• Uyquni asrang. Bir vaqtda yoting, uxlashdan bir soat oldin telefonni chetga qo'ying, kunduzi dam oling.
• Ma'lumotni me'yorida oling. Internet va chatlardagi qo'rqinchli hikoyalar faqat xavotirni kuchaytiradi. Ishonchli manbalarni tanlang va savollaringizni shifokorga bering.
• Muntazam ovqatlaning va yetarlicha suv iching: ochlik va suvsizlanish asabiylikni kuchaytiradi.
• Oddiy nafas mashqlari. Bir necha daqiqa davomida 4 gacha sanab sekin nafas olish va 6 gacha sanab nafas chiqarish xavotir xuruji paytida tinchlanishga yordam beradi.

O'zbekistonda yordamni qayerdan topish mumkin

Poliklinikadagi akusher-ginekologingiz yoki oilaviy shifokoringizdan boshlang. To'g'ridan-to'g'ri ayting: «Meni doim xavotir bosadi» yoki «Ahvolim yomon va bu o'tmayapti». Bu ham og'riq yoki isitma kabi shikoyat: shifokor unga jiddiy yondashadi va sizni psixolog, psixoterapevt yoki psixiatrga yo'naltirishi mumkin. Psixiatrga murojaat qilish sizda «nimadir noto'g'ri» ekanini bildirmaydi va sizni yomon ona qilmaydi — u ham kardiolog yoki endokrinolog kabi mutaxassis.

Agar dori kerak bo'lsa, shifokor homiladorlik bilan mos keladiganini tanlaydi. Ilgari tayinlangan dorilarni o'zboshimchalik bilan to'xtatmang va shifokor tayinlamagan yangi dorilarni boshlamang.

Esda tuting: ruhiy salomatligingiz haqida qayg'urish — bu chaqalog'ingiz haqida qayg'urish hamdir. Homiladorlik paytida qo'llab-quvvatlangan onalar tug'ruqdan keyin osonroq moslashadi.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Agar tushkunlik yoki xavotir ikki haftadan ortiq davom etsa, ishlash, uxlash, o'zingizga yoki oilangizga qarashga xalaqit bersa, yaqin kunlarda shifokor qabuliga yoziling.

Quyidagi hollarda shoshilinch yordam kerak — 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling, shifoxonaga boring yoki yaqinlaringizdan olib borishni so'rang:

• o'zingizga zarar yetkazish yoki yashashni xohlamaslik haqida fikrlar paydo bo'lsa;
• boshqalar sezmaydigan narsalarni eshitsangiz yoki ko'rsangiz, fikrlaringiz chalkashsa;
• o'zingizga qaray olmasangiz: ovqat yemasangiz, suv ichmasangiz, o'rningizdan turmasangiz.

Bunday holatda yolg'iz qolmang — yaqin odamingizga qo'ng'iroq qiling va sizga hozirning o'zida yordam kerakligini ayting.

Asosiysi

Homiladorlik paytidagi xavotir va g'amginlik — keng tarqalgan va tushunarli tuyg'ular, siz yolg'iz emassiz. Agar ular haftalab o'tmasa va yashashga xalaqit bersa, bu uyalish uchun emas, yordam so'rash uchun sabab: depressiya va xavotirli buzilish yaxshi davolanadi. His-tuyg'ularingiz haqida gapiring, oilangizdan madad so'rang va shifokorga o'zingizni aslida qanday his qilayotganingizni ayting.