12–14
12–14 oylik
Bir yosh: birinchi qadamlar va birinchi so'zlar
Chaqaloq kichkintoyga aylanmoqda: turadi, balki yuradi va birinchi haqiqiy so'zlarni aytadi.
Birinchi yil Ikkinchi yil
Birinchi tug'ilgan kun atrofida ko'p bolalar tayanchsiz turadi, ba'zilari yuradi va deyarli barchasi ayta olganidan ancha ko'proq narsani tushunadi. O'sish sekinlashadi, ishtaha o'zgaruvchan bo'ladi, poliklinikada esa bir yoshlik tekshiruv va emlashlar kutilmoqda.
O'sish
Vazn
8,5–11,8 kg
Bo'y
74–82 sm
Odatiy oraliq; pediatr bolangizning o'sishini o'sish jadvali bo'yicha kuzatadi, va alohida raqamdan ko'ra umumiy yo'nalish muhimroq. Bosh aylanasi har tekshiruvda hamon o'lchanadi. Yurishni boshlagach bolalar biroz ozadi va chaqaloqlarga xos dumaloqlikning bir qismini yo'qotadi.
Chaqaloq nimalarni o'rganmoqda
- Ko'p bolalar birinchi mustaqil qadamlarini birinchi tug'ilgan kun atrofida tashlaydi; 9 oydan 18 oygacha bo'lgan har qanday muddat me'yor hisoblanadi, erta yoki kech yurish aql-zakovat haqida hech narsa demaydi.
- Ko'p bolalar «oyi» va «dada»dan tashqari 1–3 ta haqiqiy so'z aytadi, masalan, mushukning nomi yoki «ber». Nutq ohangidagi g'o'ldirash davom etadi.
- Nimanidir so'rash yoki sizga ko'rsatish uchun barmoq bilan ishora qilish — bu yoshdagi muhim ijtimoiy bosqich.
- Ko'p bolalar «bu yoqqa kel», «piyolani ber» kabi oddiy iltimoslarni tushunadi va o'z ismiga har safar javob beradi.
- Sizning yordamingiz bilan ochiq piyola yoki tutqichli krujkadan ichadi, mayda ovqat bo'laklarini bosh va ko'rsatkich barmog'i bilan oladi.
- Sizga taqlid qiladi: telefonda «gaplashadi», qozonda qoshiq aylantiradi, «xayr» deb qo'l silkitadi, musiqaga qarsak chaladi.
Ovqatlantirish
- Endi asosiy ovqat — umumiy dasturxon: kuniga uch asosiy ovqat va ikki yengil tamaddi, yumshoq va mayda bo'laklar. Juda sho'r, achchiq va qovurilgan taomlardan saqlaning.
- Bir yoshdan keyin to'liq sigir sutini berish mumkin — kuniga taxminan ikki stakan (400 ml), ko'p emas: sut ko'p bo'lsa, qorinni to'ldiradi va temir o'zlashtirilishini kamaytiradi. Siz va bolangiz istasangiz, emizishni 2 yoshgacha va undan keyin ham davom ettirish mumkin (JSST).
- Har kuni temirga boy mahsulotlar bering: go'sht, jigar, loviya, yasmiq, tuxum, grechka — C vitamini uchun sabzavot yoki meva bilan birga. Oilaviy taomlarda yodlangan tuzni oz miqdorda ishlating.
- Shakarni cheklang: sharbat, gazli ichimlik va shirin choy berilmaydi; ovqatlar orasida eng yaxshi ichimlik — suv. Shirinlik, asal va pechenyeni kamdan-kam hollar uchun qoldiring.
- Tiqilib qolish xavfi bor mahsulotlardan saqlaning: butun uzum, yong'oq, kungaboqar urug'i, qattiq konfet, popkorn, xom sabzi va olma bo'laklari. Uzumni uzunasiga bo'ling va bola ovqatlanayotganda doim yonida bo'ling.
Uyqu
Kuniga taxminan 11–14 soat: odatda kechasi 10–12 soat va kunduzi bir-ikki marta uyqu. Har kuni kechqurun bir xil vaqtda tinch uyqu oldi tartibi (cho'milish, kitob, qo'shiq, chiroqni o'chirish) yordam beradi. Bu yoshda kechasi uyg'onish hali odatiy; ko'pincha bir-ikki past ovozli so'z va silash kifoya.
Ko'riklar va emlashlar
- 12 oylikda milliy kalendar bo'yicha MMR-1 (qizamiq, tepki (parotit), qizilcha) va PCV-3 (pnevmokokk) emlashlari qilinadi. MMR dan 5–12 kun o'tgach yengil isitma, injiqlik yoki mayda toshma ko'p uchraydi; isitma 39 °C dan yuqori bo'lsa, ikki kundan ortiq davom etsa yoki bola kasal ko'rinsa, poliklinikaga qo'ng'iroq qiling.
- Poliklinikada bir yoshlik tekshiruv: vazn, bo'y va bosh aylanasi, umumiy qon tahlili va siydik tahlili, birinchi tishlar uchun stomatolog va ko'rishni tekshirish. Pediatr yurish, so'zlar va eshitish haqida ham so'raydi.
- O'zbekistonda bu yoshda temir tanqisligi kamqonligi ko'p uchraydi; qon tahlili natijasi va bolaga temir kerakmi-yo'qmi, so'rang. D vitamini tomchilari haqida ham so'rang — ular odatda ikkinchi yoshda ham davom ettiriladi.
- Birinchi tish chiqishi bilanoq tishlarni kuniga ikki marta kichik yumshoq cho'tka va ftorli pastaning yupqa qatlami bilan tozalashni boshlang.
12 oylik: MMR-112 oylik: PCV-3
O'yinlar va kundalik maslahatlar
- Suriladigan o'yinchoqlar, mustahkam aravacha yoki surish mumkin bo'lgan quti yurishga ishonch beradi; poyabzal faqat ko'cha uchun, uyda yurishni o'rganish uchun yalang oyoq yaxshiroq.
- Ustma-ust qo'yiladigan stakanchalar, katta kubiklar, bir-biriga dumalatiladigan koptoklar va to'ldirib-bo'shatiladigan idishlar qo'l va aqlni band qiladi.
- Har kuni uyda gaplashadigan tilingizda yoki tillaringizda rasmli kitob o'qing. Narsalar, hayvonlar va tana a'zolarini nomlang; o'zbek-rus ikki tilli oilalarda ikkala til ham ne'mat va nutqni kechiktirmaydi.
- Qo'shiqlar, barmoq o'yinlari va qarsak chalinadigan she'rlar ritm va so'zlarni o'rgatadi. Yilning har faslida bolani ob-havoga mos kiyintirib, har kuni sayrga chiqing.
- Xavfsizlik: yuradigan bola uzoqroqqa yetadi. Dori-darmon va uy kimyoviy vositalarini qulflab qo'ying, issiq choy, choynak, pechka va tandirni bola yetmaydigan joyda tuting, qozon dastalarini devor tomonga buring.
- Ko'p qavatli uyda deraza va balkonlarga himoya o'rnating, chelaklarni bo'shating va hovuzlarni yoping, har safar mashinada bolalar o'rindig'idan foydalaning. 2 yoshgacha ekranlar yo'q (JSST).
Shifokorga yoki 103 ga qo'ng'iroq qiling, agar
- Isitma bilan birga bo'yin qotishi, odatdan tashqari uyquchanlik, stakan bilan bosilganda oqarmaydigan toshma yoki talvasa.
- Nafas olish qiyinligi: tez nafas olish, ingrash, qovurg'alar orasidagi terining ichga tortilishi, lablarning ko'karishi.
- Qusish yoki diareya paytida kuchli suvsizlanish belgilari: 6–8 soat davomida ho'l taglik yo'q, og'iz qurigan, ko'zlar ichiga botgan, yosh chiqmaydi, juda uyquchan.
- Bola batareyka, magnit, dori yoki uy kimyoviy vositasini yutgan bo'lishi mumkin, hatto sog'lom ko'rinsa ham: bu shoshilinch holat.
- Rivojlanish: oyoqlariga tayanmaydi va turish uchun tortilmaydi, g'o'ldirash va imo-ishoralar (ko'rsatish, qo'l silkitish) yo'q, ismiga javob bermaydi, 12 oydan keyin ham g'ilaylik saqlanib qolgan yoki bola o'rgangan ko'nikmasini yo'qotgan.
- Shulardan birini sezsangiz, 103 ga qo'ng'iroq qiling yoki darhol poliklinika yoki shifoxonaga boring.
Ichki hissingizga ishoning. Chaqaloq sizga kasal tuyulsa, 103 ga qo'ng'iroq qiling yoki poliklinikaga boring.
Bepul · 30 soniyada sozlanadi
Telegramda oylik yangiliklar
Botga chaqalog'ingizning tug'ilgan sanasini ayting — u har oy rivojlanish haqida xabar yuboradi va navbatdagi emlashlarni eslatadi.
- ✓Har yangi haftada qisqa dayjest
- ✓Tug'ruqqacha qolgan kunlar hisobi
- ✓Yaqinlashayotgan tekshiruvlar haqida eslatma
- ✓Tepishlar hisoblagichi va to'lg'oq taymeri