15–17 oylik
15 oydan 17 oygacha: o'z fikri bor ishonchli yuruvchi
Yurish barqarorlashadi, so'zlar ko'payadi, birinchi injiqliklar esa his-tuyg'ularning qanchalik kuchli ekanini ko'rsatadi.
Aksariyat bolalar endi yaxshi yuradi va uyning har bir burchagini tadqiq qiladi. Nutq bir necha so'zdan sekin o'sadi, tushunish esa oldinga yuguradi, g'azab injiqliklarga aylanadi. 16 oylikda DTP-4 va OPV-4 emlashlari kutilmoqda.
O'sish
Vazn
9,0–12,6 kg
Bo'y
77–85 sm
Odatiy oraliq; pediatr bolaning o'sishini o'sish jadvali bo'yicha kuzatadi. Vazn ortishi oyiga taxminan 200 g gacha sekinlashadi va harakatchan kichkintoy olti oylik chaqaloqdan ko'ra ozg'inroq ko'rinadi. Bosh aylanasi hali ham tekshiriladi.
Chaqaloq nimalarni o'rganmoqda
- Ko'p bolalar tayanchsiz yaxshi yuradi, to'xtab orqaga buriladi, nimanidir olish uchun cho'kkalaydi va divanga chiqishga urinishi mumkin.
- Ikki kubikni ustma-ust qo'yadi, narsalarni idishga solib, qaytib oladi, qalin karton sahifalarni varaqlaydi.
- Ko'p bolalar 3–10 ta so'z aytadi, bir narsani doim bir xil tovush bilan bildiradi va oddiy iltimosni imo-ishorasiz bajaradi.
- Bir-ikki tana a'zosini («Burning qani?») va siz nomlagan tanish rasmlarni ko'rsatadi.
- Mushtida ushlagan qalam bilan chiziq-chiziq qiladi, qiziqarli narsani barmoq bilan ko'rsatadi va keyin yuzingizga qaraydi.
- Istak va so'zlar mos kelmaganda injiqliklar boshlanadi. Begonalardan hayiqish va siz ketganda yig'lash (ajralish xavotiri) shu yoshda eng yuqori bo'ladi va sog'lom bog'lanishdan dalolat beradi.
Ovqatlantirish
- Umumiy dasturxondan uch asosiy ovqat va ikki yengil tamaddi; bola hamma bilan birga dasturxon atrofida ovqatlansin — bu qanday ovqatlanishni o'rgatadigan eng yaxshi dars.
- Qoshiq va qo'l bilan o'zi ovqatlanish — iflos va sekin, aslida shunday bo'lishi kerak. Kichik qoshiq bering va mashq qilsin, o'zingiz ikkinchi qoshiq bilan yordam bering.
- Sut va sut mahsulotlari kuniga taxminan ikki stakan; ovqatlar orasida suv; shirin ichimliklar yo'q. Istasangiz, emizishni davom ettiring.
- Hali boshlamagan bo'lsangiz, shisha idishdan piyolaga o'ting; maqsad — tish va jag'ni himoya qilish uchun 18 oylikda shisha idish bo'lmasligi. Dumaloq va qattiq ovqatni mayda bo'lib bering va birga ovqatlaning.
Uyqu
Jami taxminan 11–14 soat. 15–18 oy orasida ko'p bolalar tushdan keyin 1,5–2,5 soatlik bitta kunduzgi uyquga o'tadi. Uyqu oldi tartibini doimiy saqlang; uyquga qarshi kurashadigan kichkintoy ko'pincha shunchaki haddan tashqari charchagan bo'ladi, shuning uchun ertaroq yotqizish kechroq yotqizishdan ko'ra yaxshiroq yordam beradi.
Ko'riklar va emlashlar
- 16 oylikda milliy kalendar bo'yicha DTP-4 (difteriya, ko'kyo'tal, qoqshol) va OPV-4 (poliomielit) emlashlari qilinadi. Ukol joyida og'riq va bir-ikki kun yengil isitma odatiy hol; bola vazniga mos dozada paratsetamol berish mumkin, isitma 39 °C dan yuqori bo'lsa yoki 48 soatdan ortiq davom etsa, shifokorga qo'ng'iroq qiling.
- Rejali tekshiruv: vazn, bo'y va bosh aylanasi, tishlar va yurish, so'zlar va o'yin haqida savollar. Bola hali ham oyoq uchida yursa, oqsasa yoki bir tomonni aniq afzal ko'rsa, pediatrga ayting.
- Temir va D vitamini masalasi hal bo'lmagan bo'lsa, so'rang; rangparlik, lanjlik va ishtaha pastligi kamqonlik belgilari bo'lishi mumkin, umumiy qon tahlili esa oddiy tekshiruv.
O'yinlar va kundalik maslahatlar
- Otish va quvib yetish uchun koptoklar, suriladigan o'yinchoqlar, ipli tortiladigan o'yinchoqlar va sizning nazoratingizda mashq qilish uchun xavfsiz zinapoyalar.
- Kubiklar, piramidalar, oddiy shakl saralagichlar va ochib-yopiladigan qopqoqli qozonchalar.
- Katta qog'ozda yo'g'on qalamlar, polda tog'orada suv o'yini, quyish va kovlash uchun patnisda qum yoki un; diqqat bilan kuzating.
- Har kuni o'qishni va sayrda ko'rgan hamma narsani nomlashni davom ettiring. Sizga tabiiy bo'lgan tilda gapiring; ikki tilli oilalarda tillarni aralashtirish odatiy hol.
- Injiqliklar: xotirjam va yaqin bo'ling, hisni nomlang («jahling chiqdi, piyolani xohlagan eding»), chegarani saqlang va bo'ron o'tgach quchoqlang. Chalg'itish uzoq tushuntirishdan yaxshiroq ishlaydi.
- Uyda xavfsizlik: yuradigan va tirmashadigan bola stol ustiga yetadi. Qozon dastalarini devor tomonga buring, issiq choyni past stolchalarga qo'ymang, tandirni to'sing, deraza va balkonlarni himoyalang, dorilarni qulflang va yo'l yonida qo'lidan ushlang. Har safar bolalar o'rindig'i, 2 yoshgacha ekranlar yo'q.
Shifokorga yoki 103 ga qo'ng'iroq qiling, agar
- Isitma bilan birga bo'yin qotishi yoki bosilganda oqarmaydigan toshma, talvasa yoki bolani uyg'otib bo'lmaydigan odatdan tashqari uyquchanlik.
- Qiyin, shovqinli yoki juda tez nafas olish, lablarning ko'karishi.
- Qusish yoki diareya paytida kuchli suvsizlanish (6–8 soat siydik yo'q, og'iz qurigan, ko'zlar ichiga botgan).
- Yutilgan batareyka, magnit, dori yoki uy kimyoviy vositasi — belgilar bo'lmasa ham shoshilinch holat.
- Rivojlanish: tayanchsiz turmaydi va qadam tashlashga urinmaydi, umuman so'z va ko'rsatish ishorasi yo'q, ismiga javob bermaydi, doimiy oqsaydi yoki o'rgangan ko'nikmasini yo'qotgan.
- Shulardan birini sezsangiz, 103 ga qo'ng'iroq qiling yoki darhol poliklinika yoki shifoxonaga boring.
Ichki hissingizga ishoning. Chaqaloq sizga kasal tuyulsa, 103 ga qo'ng'iroq qiling yoki poliklinikaga boring.
Telegramda oylik yangiliklar
Botga chaqalog'ingizning tug'ilgan sanasini ayting — u har oy rivojlanish haqida xabar yuboradi va navbatdagi emlashlarni eslatadi.
- ✓Har yangi haftada qisqa dayjest
- ✓Tug'ruqqacha qolgan kunlar hisobi
- ✓Yaqinlashayotgan tekshiruvlar haqida eslatma
- ✓Tepishlar hisoblagichi va to'lg'oq taymeri